Жақын адамға психиатриялық стационарға жату туралы қалай айту керек

Стационар туралы шешім отбасы үшін әрқашан дерлік ауыр. Адам ренжіп қала ма, өзін сатылған сезінбей ме, оны «жауып тастамай ма» деп қорқасыз. Бұл туралы оған айту одан да қорқынышты. Бірақ бұл әңгіменің қалай өтетініне емнің қалай өтетіні көп жағынан байланысты. Төменде іс жүзінде көмектесетін нәрселер. Қоңыраудан палатаға дейінгі тәртіптің өзі «Психиатриялық стационарға жату» бетінде толық сипатталған.

Алдымен дәрігермен келісіңіз

Стационарға жатқызу туралы шешімді дәрігер тексеруден кейін қабылдайды. Сондықтан жақыныңызбен сөйлеспес бұрын психиатрмен өзіңіз сөйлескеніңіз пайдалы: не болып жатқанын сипаттап, стационар шынымен керек пе, әлде үйде немесе күндізгі стационарда емделуге бола ма — соны түсіну. Кезекші дәрігерге қоңырау тегін. Дәрігер стационар керек екенін растаса, сізде басты дәлел пайда болады: бұл сіздің «құтылу» туралы шешіміңіз емес, маманның ұсынысы.

Шынын айтыңыз

Ең жиі қате — алдау: «танысқа барайық», «тек талдау тапсырамыз», «бір-екі сағатқа». Адам шындықты қабылдау бөлімінде біледі де, сенім бұзылады. Кейін оған дәрігерлерге де, туыстарына да сену қиынырақ болады, ал ем ауырырақ өтеді.

Шынайы нұсқа шамамен былай естіледі: «Бірнеше аптадан бері саған өте ауыр екенін көріп отырмын. Дәрігер ем таңдалғанша саған қазір клиникада бақылауда болған дұрыс деп санайды. Мен жаныңда боламын және келіп тұрамын».

Онда не болатынын түсіндіріңіз

Белгісіздік бәрінен бетер қорқытады. Нақты білетініңізді айтыңыз:

• бұл фильмдердегі «жындыхана» емес, жеке клиника: «Стандарт», «Комфорт» немесе бір орындық VIP палаталары;
• жанында тәулік бойы дәрігерлер мен медперсонал бар;
• стационардың міндеті — оқшаулау емес, ем таңдау және жағдайды тұрақтандыру;
• емді бір дәрігер жүргізеді, шығарылғаннан кейін бақылауды да сол жалғастырады.

Қаласаңыз, клиника галереясындағы палаталардың фотосуреттерін көрсетіңіз. Нақты сурет көптеген қорқынышты басады.

Болмайтын нәрсені уәде етпеңіз

«Онда тек екі күн боласың», «саған дәрі бермейді», «дәрігер жай сөйлеседі» — мұндай уәделер бір минутқа тыныштандырады, кейін жанжалға себеп болады. Емдеу мерзімі жағдайға байланысты: жедел психоз кезінде жедел күйді әдетте бірнеше күнде басуға болады, ал толық тұрақтану екіден алты аптаға дейін созылады. «Қанша керек болса, сонша, ал дәрігер бізге хабарлап отырады» деп айтқан дұрыс.

Сәт пен орынды таңдаңыз

Сабырлы уақытта, оңаша немесе жақыныңыз сенетін бір адаммен бірге сөйлесіңіз. Жанжал кезінде бастамаңыз және бүкіл туыстан «кеңес» жасамаңыз. Адам жедел жағдайда болып, әңгіме мүмкін болмаса, созбаңыз: клиникаға қоңырау шалыңыз, кезекші бригада айырым белгілері жоқ көлікпен келеді.

Адам бас тартса

Бас тарту — аурудың, әсіресе психоз бен манияның жиі кездесетін бөлігі. Ерікті госпитализация пациенттің келісімі бойынша рәсімделеді. Еріксіз госпитализация тек Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген негіздер болғанда, атап айтқанда адамның өзінің немесе айналасындағылардың өмірі мен денсаулығына тікелей қауіп төнгенде мүмкін және дәрігерлік комиссияның шешімін, кейін сотқа хабарлауды талап етеді. Мұндай негіздер бар-жоғына сенімді болмасаңыз, қоңырау шалыңыз: дәрігер сұрақтар қойып, тәртібін түсіндіреді.

Не жинау керек

• Пациенттің жеке куәлігі.
• Медициналық құжаттар: үзінділер, қорытындылар, талдаулар.
• Адам қабылдап жүрген дәрілердің тізімі.
• Ауыстыратын киім және гигиена заттары.
• Байланыс үшін жақындарының байланыс деректері.

Жолдама қажет емес. Жағдай жедел болса, жинаумен қоңырауды кейінге қалдырмаңыз: қажеттінің бәрін кейін әкелуге болады.

Өзіңізді дайындаңыз

Стационар туралы әңгіме алдында туыстар көбіне тек пациент туралы ойлап, өздерін ұмытады. Ал әңгіменің қалай өтетіні сіздің жағдайыңызға байланысты: өзіңіз жылауға не ашулануға жақын болсаңыз, адам мұны сезеді.

• Кінә сезімімен жұмыс істеңіз. Стационар туралы шешім — сатқындық емес, қамқорлық. Сіз жақыныңызды «тапсырмайсыз», оған үйде ұйымдастыру мүмкін емес емді алуға мүмкіндік бересіз.
• Отбасы ішінде келісіңіз. Туыстар стационар керек пе деп өзара дауласса, адам мұны көріп, қарсы болғанға арқа сүйейді. Бәрін алдын ала, онсыз талқылаңыз.
• Міндеттерді бөліңіз. Кім әңгімені жүргізеді, кім пациентпен бірге барады, кім заттарды жинайды, кім балалармен қалады.
• Өзіңізге тірек табыңыз. Мұндай шешім қабылдайтын адамға да қолдау керек: дос, туыс, психолог кеңесі.
• Мүмкін болса, демалыңыз. Қиын күн алдындағы бір түнгі ұйқы әңгімені тынышырақ, ал шешімдерді салмақтырақ етеді.

Үлгермей жатқаныңызды сезсеңіз, бұл туралы дәрігерге айтыңыз. Отбасылық кеңес тек пациентке ғана емес, оның жанындағыларға да көмектеседі.

Жақыныңыз стационарда жатқанда

Адам үшін оны тастамағанын білу маңызды. Дәрігермен келісілген форматта байланысты сақтаңыз. Онымен отбасылық проблемалар мен қарыздарды талқыламаңыз, шығаруға асықтырмаңыз. Ем қалай жүріп жатқанын және үйге оралуға қалай дайындалу керегін дәрігерден сұраңыз: шығарылғаннан кейін адам амбулаторлық емнің жоспарын алады, ал отбасына неге назар аудару керегін түсіну маңызды.

Жариялылық туралы

Көптеген отбасы стационар туралы жұмыста немесе көршілер біліп қояды деп қорқады. Жеке клиникаға жүгінудің өзі есепке қоюға негіз болмайды, ал ҚР заңнамасы рұқсат ететін шекте ем туралы мәліметтер мемлекеттік тізілімдерге автоматты түрде берілмейді. Толығырақ — «Жеке психиатриялық аурухана» бетінде.

Стационар туралы айту ауыр. Бірақ созылған жедел жағдай бір қиын әрі шынайы әңгімеден әрқашан дерлік қымбатқа түседі.