Психиатрдың онлайн-кеңесі: кімге қолайлы және қалай дайындалу керек

Психиатрдың онлайн-қабылдауы әлдеқашан амалсыз шара болудан қалды. Көпшілік үшін бұл емді бастаудың жалғыз нақты жолы: қалада психиатр жоқ, жұмыстан сұранып шығу ыңғайсыз немесе клиника жанында біреу көріп қоя ма деп қорқады. New Life Medical Centre-дегі онлайн-кеңес 50–60 минутқа созылады және клиникадағы қабылдау сияқты 20 000 ₸ тұрады. Бұл формат кімге қолайлы, кімге қолайсыз екенін және бір сағаттық әңгіме пайдалы өтуі үшін қалай дайындалу керегін талдайық.

Онлайн формат кімге қолайлы

Адам есі дұрыс болып, сабырлы сөйлей алса және тікелей қауіп болмаса, онлайн жақсы жұмыс істейді. Жиі кездесетін себептер:

• ұзаққа созылған үрей, дүрбелең шабуылдары, ұйқысыздық;
• көңіл-күйдің түсуі, апатия, депрессияға күдік;
• мазасыз ойлар мен әрекеттер;
• ересектердегі зейін мен ұйымдастыру қиындықтары;
• емді түзету үшін таныс дәрігерге қайталама сапарлар;
• жақынына қалай көмектесуге болатынын түсінгісі келетін туыстың кеңесі.

Басқа қалалардың тұрғындары үшін онлайн-қабылдау көбіне алғашқы қадам болады: дәрігер жағдайды бағалап, емді қашықтан бастауға бола ма, әлде стационар керек пе — соны шешеді.

Кімге клиникада тексеру керек

Бейне байланыс тексеруді алмастыра алмайтын жағдайлар бар:

• жедел психоз: дауыстар, сандырақ, сананың шатасуы;
• айқын қозу немесе агрессия;
• жоспары бар өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар немесе жақында болған әрекет;
• адам әңгімеге қатыса алмайтын немесе қатысқысы келмейтін жағдай.

Мұндай жағдайларда клиникада қабылдау, психиатрдың үйге шығуы немесе стационарға жату қажет. Қауіп дәл қазір болса, 103 немесе 112 нөміріне және клиникаға қоңырау шалыңыз — кезекші бригада тәулік бойы жұмыс істейді.

Техника: байланыс үшін не керек

Камерасы мен микрофоны бар смартфон, планшет немесе компьютер, тұрақты интернет. Қабылдау алдында зарядты және дыбысты тексеріңіз. Үйде толық оңаша қалу мүмкін болмаса, құлаққап көмектеседі. Қалай қосылу керегін жазылу кезінде айтады.

Орын: сізді ешкім естімейтін жер

Еркін сөйлеуге болатын және ешкім бөгемейтін орынды таңдаңыз. Бұл көрінгеннен де маңызды: қабырғаның ар жағында туыстар болса, көпшілік әңгімесін жұмсартып айта бастайды. Жабық бөлме, тоқтап тұрған көлік, жұмыстан кейінгі кабинет қолайлы. Көлік айдап келе жатып немесе қоғамдық орында байланысқа шықпаған жөн.

Алдын ала не дайындау керек

• Қысқа тізім: не мазалайды, қашаннан бері, не істеп көрдіңіз.
• Қабылдап жүрген дәрілердің атаулары мен мөлшері. Қаптамаларын суретке түсіруге болады.
• Бар болса — талдаулар, үзінділер, басқа дәрігерлердің қорытындылары. Дәрігер қарап үлгеруі үшін оларды қабылдауға дейін жіберуге болады.
• Қойғыңыз келетін сұрақтар. Әңгіме кезінде олар оңай ұмытылады.

Қабылдаудың өзі қалай өтеді

Онлайн-қабылдау клиникадағы сияқты құрылған. Дәрігер шағымдар, ұйқы, тәбет, көңіл-күй, денсаулық, қабылдап жүрген препараттар, алкоголь және отбасы туралы сұрайды. Қысқа сауалнама толтыруды сұрауы мүмкін. Соңында жоспар аласыз: психотерапия, дәрі, тексерулер, келесі сапардың мерзімі.

Қайталама қабылдауды онлайн немесе клиникада өткізуге болады. Формат дәрігермен келісім бойынша сапарлар арасында өзгереді, бұл ретте сізді сол маман жүргізеді.

Онлайн-қабылдаудағы жиі қателер

Онлайн формат ыңғайлы, бірақ оның өз қақпандары бар. Кеңестің пайдалы өтуіне жиі кедергі келтіретін нәрселер:

• Жол-жөнекей байланыс. Көлік айдап келе жатып, дүкендегі кезекте немесе көшеде сөйлесу әрдайым дерлік шала шығады. Үзіп-үзіп сөйлескеннен гөрі уақытты ауыстырған дұрыс.
• Дәрілердің толық емес тізімі. «Қысымға бірдеңе ішемін, атауы есімде жоқ» — жиі естілетін сөз. Нақты атауларсыз дәрігерге препараттардың өзара әрекетін ескеру қиын.
• Жанында басқа адамдар. Жақындар «ештеңе тыңдамай отырса» да, олардың болуы ашық сөйлесуге кедергі келтіреді. Туысыңыздың қатысуымен сөйлесу керек болса, дәрігерге алдын ала ескертіңіз, сонда қабылдаудың бір бөлігі бірге өтеді.
• Бірден шешім күту. Алғашқы кеңес — бағалау және жоспар. Кейде диагнозды нақтылау үшін дәрігерге талдаулар немесе тағы бір кездесу керек.
• Жасырылған симптомдар. Кейбіреулер «бейнеде ыңғайсыз» деп өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар немесе алкоголь туралы айтпайды. Бірақ дәл осы сізге онлайн қолайлы ма, әлде клиникада тексеру керек пе — соны анықтайды.

Байланыспен бірдеңе дұрыс болмаса, қабылдауды телефонмен жалғастыруға немесе ауыстыруға болады: бастысы — әңгіменің толық өтуі.

Құпиялылық

Кеңес қорғалған бейне байланыс платформасында өтеді. Жеке клиникаға жүгінудің өзі диспансерлік есепке қоюға негіз болмайды. Көпшілік онлайнды қайда бара жатқаныңызды ешкімге түсіндірудің қажеті жоқ болғандықтан таңдайды.

Алматыда болмасаңыз

Онлайн-қабылдау Қазақстанның кез келген қаласынан және шетелден қолжетімді. Кеңес нәтижесінде стационар керек болса, келу күндері мен төлемді алдын ала талқылайды, ал шығарылғаннан кейін бақылау сол дәрігерде онлайн жалғасады. Толығырақ — «Басқа қалалардан келетін пациенттерге» бетінде.

Қай тілде

Клиника психиатрлары мен психологы қазақ және орыс тілдерінде қабылдайды. Күйзелісті сипаттау оңай тілде айту жеңілірек, сондықтан кез келгенін таңдаңыз. Ыңғайлы болса, әңгіме барысында бір тілден екіншісіне ауысуға болады.

Онлайн-кеңес көмекті «жеңілдетілген» етпейді. Бұл — сол дәрігер, сол сұрақтар және сол емдеу жоспары, тек жолсыз және кезексіз.