Алматыда шизофренияны пролонгирленген емдеу

Пролонгирленген терапия деген не

Антипсихотиктердің пролонгирленген (депо) түрлері — таблеткаларды күнделікті қабылдаудың орнына екі, төрт аптада бір рет немесе одан да сирек инъекция арқылы енгізілетін ұзақ әсер ететін препараттар. Әсер етуші зат біртіндеп босап шығады, және оның қандағы концентрациясы инъекциялар арасындағы бүкіл кезеңде тұрақты болып қалады. Бұл басқа ем де, «ауырырақ» терапия да емес — сол әсер етуші зат, тек жеткізудің басқа түрінде.

Бұл не үшін қажет

Шизофрениядағы қайталама өршулердің негізгі себебі — препараттардың тиімсіздігі емес, қабылдаудағы үзілістер. Адамның жағдайы жақсарады да, ол емнің енді қажеті жоқ деп шешеді; немесе жай ұмытып кетеді; немесе ауру туралы күнделікті еске салудан қажиды. Пролонг кезінде «қабылдадым ба, жоқ па» деген сұрақ жойылады: келесі инъекция кесте бойынша жасалады, ал визит өткізіп алынса, дәрігер бірден көреді. Зерттеулер мұндай түрдің стационарға жату жиілігін айтарлықтай азайтатынын көрсетеді.

Кімге сәйкес келеді

Пролонгты мына жағдайларда талқылайды: препараттарды өз бетімен тоқтатқаннан кейін қайталама өршулер болса; адамға күнделікті қабылдау тәртібін сақтау қиын болса; таблеткалар біркелкі емес концентрацияға байланысты жағдайдың ауытқуын тудырса; сондай-ақ жеке қалау бойынша — көптеген пациенттерге күнделікті қабылдаудан гөрі айына бір рет визит оңайырақ. Бөлек жағдай — жақындары қабылдауды бақылай алмаса, ал өршу қаупі жоғары болса.

Кімге сәйкес келмейді

Пролонгирленген түр алғаш анықталған ауруда таблеткалардағы көтерімді доза таңдалғанға дейін тағайындалмайды: алдымен нақты препараттың сәйкес келетініне көз жеткізу керек. Сондай-ақ ол осы затқа айқын жанама әсерлер болғанда, аллергиялық реакцияларда және бірқатар соматикалық жағдайларда қолданылмайды. Шешімді емдеу тарихын бағалағаннан кейін тек дәрігер қабылдайды.

Іс жүзінде бұл қалай болады

1. Препаратты таблетка түрінде таңдау — тиімділігі мен көтерімділігіне көз жеткіземіз.
2. Пролонгқа көшу — алғашқы инъекция, қажет болса таблеткалармен қысқа уақыт қатар қабылдау.
3. Аралық пен дозаны таңдау — әдетте 1–3 ай бақылау.
4. Жоспарлы визиттер — кесте бойынша 2–4 аптада бір рет инъекция және қысқа тексеру.

Процедура бірнеше минутқа созылады және клиникада жүргізіледі. Визит кезінде дәрігер жағдайды да бағалайды, бұның өзі құнды: тұрақты байланыс өршудің ерте белгілерін олар дамығанға дейін байқауға мүмкіндік береді.

Жиі кездесетін алаңдаушылықтар

«Ине салады екен, демек жағдай ауыр» — енгізу түрі ауырлық туралы айтпайды: пролонгты тұрақты пациенттерге де, дәл сол тұрақтылықты сақтау үшін тағайындайды. «Егер жағдайым нашарласа, тоқтата алмаймын» — препарат ағзадан біртіндеп шығарылады, ал жанама әсерлер кезіндегі тактика пысықталған; сондықтан көшер алдында таблеткалардағы көтерімділік тексеріледі. «Бұл дербестіктен айырады» — іс жүзінде көбіне керісінше: күнделікті қабылдауға байланып қалу және туыстар тарапынан тұрақты бақылау жойылады, отбасындағы қарым-қатынас тынышырақ болады.

Болашақта бұл не береді

Препараттың тұрақты концентрациясы жағдайдың аз ауытқуын және өткізіп алумен байланысты іркілістердің азаюын білдіреді. Көптеген пациенттер үшін бұл — оқуға немесе жұмысқа оралу және өмірді ауру айналасында құрмай жоспарлау мүмкіндігі. Тұрақты терапия кезінде ремиссия жылдар бойы созылуы мүмкін, және емді «бәрі жақсы» болғанда да жалғастыратын мақсат — дәл соны сақтау.

Қалай бастау керек

Алғашқы қадам — психиатр кеңесі: дәрігер емдеу тарихын, қазіргі терапияны қарап, сіздің жағдайыңызда пролонг сәйкес келе ме, соны шешеді. Егер пациент қазір жедел жағдайда болса, тұрақтандырудан бастайды — соның ішінде стационарда, ал пролонг мәселесіне кейін қайта оралады.

Жанама әсерлер және бақылау

Пролонгирленген түрдің жанама әсерлер бейіні сол заттың таблетка түріндегімен бірдей — дәл сондықтан көтерімділік алдымен таблеткаларда тексеріледі. Жоспарлы визиттерде дәрігер жағдайды бағалайды, қажет болса бақылау анализдерін тағайындап, дозаны немесе аралықты түзетеді. Егер денеде сіресу, айқын ұйқышылдық, салмақ қосу немесе басқа жағымсыз құбылыстар пайда болса, бұл туралы бірден айту керек: көп жағдайда мәселе емнен бас тарту арқылы емес, схеманы түзету арқылы шешіледі.

Визит өткізіп алынса не істеу керек

Инъекцияны өткізіп алу — емді тоқтатуға да, үрейленуге де себеп емес, бірақ кейінге қалдырмаған жөн: үзіліс неғұрлым ұзақ болса, симптомдардың қайту қаупі соғұрлым жоғары. Клиникаға хабарласыңыз, дәрігер кестені жай ғана жылжытуға бола ма, әлде уақытша таблеткалар қосу керек пе, соны айтады. Ең нашар нұсқа — үндемей өткізіп алып, жағдайдың нашарлауын күту.

Жақындардың рөлі

Пролонгқа көшкенде отбасының рөлі өзгереді: таблеткаларды қабылдауды күнделікті бақылау қажеттілігі жойылады, ал онымен бірге — қақтығыстардың тұрақты себебі де. Тынышырақ міндет қалады: визит күнін есте ұстау және өршудің ерте белгілерін байқау — ұйқының бұзылуы, күшейіп келе жатқан күдікшілдік, жоспарлардан бас тарту.

Мұның «кодтаудан» айырмашылығы

Бұл жиі қойылатын сұрақ, сондықтан ажыратып алған жөн: антипсихотиктермен пролонгирленген терапия — тиімділігі дәлелденген психикалық ауруды емдеу әдісі, және оның тәуелділік кезінде қолданылатын әдістемелерге ешқандай қатысы жоқ. Мұнда «тыйым салу» әсері жоқ: препарат пациентке онсыз да тағайындалған әсер етуші заттың тұрақты концентрациясын жай ғана қолдап тұрады.

Қалыпты өмірмен үйлесімділігі

Пролонг жұмыс істеуге, оқуға және көлік жүргізуге кедергі келтірмейді — рұқсат мәселесі жеке шешіледі және препаратқа, дозаға және жағдайға байланысты, сондықтан оны интернетпен емес, дәрігермен талқылайды. Антипсихотикалық терапия кезінде препарат түріне қарамастан алкоголь ұсынылмайды: ол седацияны күшейтеді және өршулерді қоздырады. Жүктілікті жоспарлау және басқа препараттарды қабылдау бөлек талқыланады — дәрігерге қабылдайтын барлық нәрсе туралы, соның ішінде рецептсіз берілетін құралдар туралы да айтыңыз.

Терапияның жұмыс істеп жатқанын қалай түсінуге болады

Бағдарлар қарапайым әрі практикалық: галлюцинациялар мен сандырақ идеялардың болмауы, ұйқының қалпына келуі, тұрмыстық және жұмыс істеріне оралу, отбасындағы шиеленістің азаюы, бақылау кезеңінде стационарға жатудың болмауы. Жылдамдық әртүрлі: жедел симптоматика тезірек кетеді, ал мотивация мен әлеуметтік белсенділіктің қалпына келуі айларға созылады. Егер бірнеше айдан кейін ілгерілеу болмаса, схеманы қайта қарайды — бұл емнің сәтсіздігі емес, процестің қалыпты бөлігі.